Delhi Rename Indraprastha : भारताची राजधानी दिल्लीचे नाव बदलून ‘इंद्रप्रस्थ’ करण्याची मागणी पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. भारतीय जनता पक्षाचे खासदार प्रवीण खंडेलवाल यांनी ही मागणी पुढे रेटत केंद्र सरकारकडे अधिकृत विनंती केली आहे.
चांदणी चौक मतदारसंघाचे लोकसभा सदस्य असलेले खंडेलवाल यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना पत्र लिहून दिल्लीचे नाव तिच्या प्राचीन आणि मूळ सांस्कृतिक वारशाशी सुसंगत नसल्याचे म्हटले आहे. त्यांच्या मते, ‘इंद्रप्रस्थ’ हे नाव महाभारतात वर्णन केलेल्या भव्य नगरीशी संबंधित असून यमुना नदीच्या काठावरील भौगोलिक स्थिती आजच्या दिल्लीशी जुळते.
महाभारताशी ऐतिहासिक संबंध
परंपरागत साहित्य, ऐतिहासिक संदर्भ आणि पुरातत्त्वीय पुराव्यांनुसार ‘इंद्रप्रस्थ’ हे पांडवांची राजधानी मानले जाते. महाभारतातील वर्णनानुसार ‘खंडवप्रस्थ’ नावाच्या अरण्यातून उभारलेले ‘इंद्रप्रस्थ’ हे एक समृद्ध व वैभवशाली नगर होते.
भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाने पुराना किल्ला परिसरात उत्खनन केले असता सुमारे इ.स.पूर्व 1000 च्या आसपासच्या वसाहतींचे स्तर सापडल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या उत्खननातून मिळालेल्या पुराव्यांवरून काही अभ्यासक दिल्लीचा संबंध प्राचीन ‘इंद्रप्रस्थ’शी जोडतात.
हेही वाचा – ‘केरळ’ नव्हे आता ‘केरळम’! केंद्र सरकारचा ऐतिहासिक निर्णय, निवडणुकांपूर्वी मोठी घोषणा
नावाचा ऐतिहासिक प्रवास
इतिहासकारांच्या मते, मध्ययुगीन काळात तोमर राजवंशाच्या कारकीर्दीत या प्रदेशाला ‘ढिल्लिका’ असे संबोधले जात असे. नंतर दिल्ली सल्तनत आणि मुघल काळात ‘देहली’ असा उच्चार प्रचलित झाला आणि पुढे त्याचे रूपांतर ‘दिल्ली’ असे झाले.
खंडेलवाल यांनी आपल्या पत्रात नमूद केले आहे की, ‘दिल्ली’ हे नाव शहराच्या दीर्घ आणि गाभ्याच्या सांस्कृतिक वारशाचे पूर्ण प्रतिनिधित्व करत नाही. राजधानीचे नाव ‘इंद्रप्रस्थ’ केल्यास भारताच्या प्राचीन सभ्यतेशी असलेली ऐतिहासिक सलगता अधोरेखित होईल आणि राष्ट्रीय अभिमान अधिक दृढ होईल, असे त्यांचे मत आहे.
नामांतराचा व्यापक परिणाम
राजधानीचे नाव बदलण्याचा निर्णय हा केवळ प्रशासकीय विषय नसून सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि राजकीय दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा ठरू शकतो. ‘इंद्रप्रस्थ’ हे नाव स्वीकारल्यास भारताच्या प्राचीन परंपरेला जागतिक स्तरावर अधोरेखित करण्याची संधी मिळेल, असा दावा समर्थकांकडून केला जात आहे.
दरम्यान, या मागणीवर राजकीय आणि ऐतिहासिक वर्तुळात चर्चा सुरू झाली असून भविष्यात केंद्र सरकार कोणता निर्णय घेते, याकडे देशाचे लक्ष लागले आहे.
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा