Reason Behind India Got Independence At Midnight : 14-15 ऑगस्ट 1947ची अर्धी रात्र — देशातील बहुतेक लोक गाढ झोपले होते, पण त्या क्षणी भारत आपल्या हजारो वर्षांच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वपूर्ण अध्याय लिहीत होता. हीच ती रात्र, जेव्हा लाखो भारतीयांनी पहिल्यांदा गुलामगिरीच्या बेड्या तोडून मोकळ्या आकाशाखाली स्वातंत्र्याचा श्वास घेतला.
परंतु हा आनंद एकट्याने आलेला नव्हता, त्याच्या मागे फाळणीचे रक्तरंजित सत्य आणि विभाजनाची जखम होती. चला जाणून घेऊया, त्या अखेरच्या 24 तासांत नेमके काय घडले आणि अर्ध्या रात्रीच सत्ता हस्तांतरण का झाले?
स्वातंत्र्याचा जल्लोष आणि फाळणीचे अश्रू
14 ऑगस्ट 1947 च्या सायंकाळी दिल्लीतील वातावरण विलक्षण होते. एकीकडे स्वातंत्र्याचा उत्साह, तर दुसरीकडे विभाजनाची भीती आणि हिंसाचाराची सावली. जवळपास 200 वर्षांच्या गुलामगिरीनंतर हा नवीन युगाचा प्रारंभ होता.
कॉन्स्टिट्यूशन हॉल (आताचे संसद भवन सेंट्रल हॉल) बाहेर हजारो लोक पावसात भिजत ऐतिहासिक क्षण पाहण्यासाठी जमले होते. संध्याकाळी 6 वाजता ब्रिटिश राजचं प्रतीक युनियन जॅक उतरवण्यात आला आणि तिरंगा फडकवण्यासाठी सज्जता सुरू झाली.
रात्री 11 वाजता, डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांच्या अध्यक्षतेखाली ऐतिहासिक बैठक सुरू झाली. मध्यरात्री 12 वाजता, पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी आपला प्रसिद्ध “Tryst with Destiny” भाषण दिलं आणि भारताच्या स्वातंत्र्याची अधिकृत घोषणा झाली. त्याच क्षणी, लॉर्ड माउंटबॅटनकडून ‘सेंगोल’ स्वीकारत भारताने सत्ता हाती घेतली.
हेही वाचा – अर्जुन तेंडुलकरचा गुपचुप झाला साखरपुडा? कोण आहे सचिनची सून?
पाकिस्तान आधीच स्वतंत्र झाला होता
14 ऑगस्टलाच पाकिस्तानने आपला स्वातंत्र्यदिन साजरा केला होता. त्यामुळे माउंटबॅटन आधी कराचीला गेला आणि मग उशिरा रात्री दिल्लीला परतला. त्यामुळे भारताला अर्ध्या रात्रीच स्वातंत्र्य देण्याचा निर्णय झाला. यामागे आणखी एक कारण होतं — दंगलींचा धोका. दिवसाढवळ्या सत्ता हस्तांतरण झाल्यास मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार भडकण्याची भीती होती. त्यामुळे मध्यरात्रीचा वेळ निवडण्यात आला.
विभाजनाची रक्तरंजित किंमत
पाकिस्तान आणि भारत स्वतंत्र होत असताना पंजाब आणि बंगालमध्ये भीषण हिंसाचार सुरू होता. लाखो लोकांनी आपली घरे सोडली. महात्मा गांधी या जल्लोषात सहभागी झाले नाहीत — ते उपोषण करत होते, कारण ते विभाजनाच्या वेदनेत देशाच्या दुसऱ्या टोकाला होते. 14 ऑगस्ट 1947 ही केवळ राजकीय फाळणी नव्हती, तर ती होती — हृदयांची, कुटुंबांची, नात्यांची फाळणी.
अर्ध्या रात्रीच स्वातंत्र्य देण्याची मुख्य कारणं
- दंगली टाळणे – दिवसाच्या उजेडात विभाजनाची घोषणा झाल्यास हिंसाचार वाढण्याची शक्यता.
- माउंटबॅटनचा कार्यक्रम – 14 ऑगस्टला पाकिस्तानात उपस्थित राहून, त्याच रात्री भारतात परतणे.
- ब्रिटिशांचा जीरो अवर प्लॅन – 15 ऑगस्टच्या मध्यरात्री दोन्ही देश अधिकृतपणे स्वतंत्र होतील असा निर्णय.
त्या रात्रीची आठवण
त्या अर्ध्या रात्री भारताने गुलामीचा अंधार तोडून स्वातंत्र्याची पहाट पाहिली. पण त्याच वेळी देशभरातील लाखो लोक विभाजनाच्या आगीत जळत होते. हा दिवस केवळ उत्सवाचा नव्हता, तर तो बलिदानांचा, अश्रूंचा आणि आशेचा संगम होता.
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!