Bank Account Portability : भारताच्या बँकिंग क्षेत्रात लवकरच मोठा ऐतिहासिक बदल घडू शकतो. ग्राहकांना थेट फायदा देणारा हा प्रस्ताव सध्या चर्चेत आहे. Reserve Bank of India (RBI) एका अशा योजनेवर काम करत आहे ज्यामुळे ग्राहकांना बँक बदलताना अकाऊंट नंबर बदलण्याची गरज राहणार नाही.
या प्रस्तावाला Bank Account Portability असे म्हटले जात आहे. मोबाइल नंबर पोर्टेबिलिटीप्रमाणेच ग्राहकांना आपला बँक अकाऊंट नंबर कायम ठेवून दुसऱ्या बँकेत खाते ट्रान्सफर करण्याची सुविधा मिळू शकते.
ही योजना RBI च्या Payments Vision 2028 या दीर्घकालीन धोरणाचा भाग असल्याचे सांगितले जात आहे.
बँक बदलणे सध्या इतके अवघड का असते?
आजच्या घडीला बँक बदलणे म्हणजे मोठा त्रासदायक आणि वेळखाऊ प्रक्रिया असते.
ग्राहकांनी बँक बदलण्याचा निर्णय घेतल्यास त्यांना खालील सर्व ठिकाणी माहिती अपडेट करावी लागते:
- पगाराचे खाते (Salary Account)
- SIP आणि गुंतवणूक खाते
- EMI आणि कर्जाचे हप्ते
- वीज, मोबाईल, OTT सबस्क्रिप्शन
- सरकारी योजना
- ऑटो डेबिट मँडेट
ही प्रक्रिया इतकी क्लिष्ट असते की अनेक लोक खराब सेवा किंवा जास्त शुल्क असूनही त्याच बँकेत राहणे पसंत करतात.
‘Bank Account Portability’ म्हणजे नेमकं काय?
या प्रस्तावानुसार भविष्यात तुमचा बँक अकाऊंट नंबर एक प्रकारचा ‘युनिव्हर्सल नंबर’ म्हणून काम करेल.
याचा अर्थ असा की:
- तुम्ही एक बँकेतून दुसऱ्या बँकेत सहजपणे जाऊ शकता
- अकाऊंट नंबर बदलणार नाही
- नवीन बँक तुमचा जुना अकाउंट नंबर आपल्या सिस्टममध्ये सक्रिय करेल
- सर्व पेमेंट्स आणि व्यवहार पूर्वीसारखेच सुरू राहतील
म्हणजेच बँक बदलणे सिम कार्ड बदलण्याइतके सोपे होऊ शकते.
EMI, SIP आणि बिल पेमेंटवर परिणाम होणार नाही
RBI या योजनेत ग्राहकांना कोणतीही अडचण येऊ नये यासाठी विशेष व्यवस्था करत आहे.
तुमचे खालील व्यवहार बँक बदलल्यानंतरही आपोआप सुरू राहतील:
- EMI हप्ते
- SIP गुंतवणूक
- ऑटो डेबिट पेमेंट
- सबस्क्रिप्शन पेमेंट
- बिल पेमेंट
यामुळे ग्राहकांना पुन्हा सर्व माहिती अपडेट करण्याची गरज राहणार नाही.
PaSS सिस्टम काय आहे?
या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी RBI एक केंद्रीय तंत्रज्ञान प्रणाली विकसित करत आहे.
याला Payments Switching Service (PaSS) असे नाव दिले आहे.
या प्रणालीचे काम असेल:
- देशातील सर्व बँकांना एकमेकांशी जोडणे
- ऑटो डेबिट आणि मँडेट व्यवस्थापन
- ग्राहकाचा अकाऊंट नंबर कायम ठेवणे
- बँक बदलताना व्यवहार चालू ठेवणे
म्हणजेच ग्राहकाला बँक बदलताना कोणतीही अतिरिक्त प्रक्रिया करावी लागणार नाही.
ग्राहकांसाठी मोठा फायदा काय?
जर ही योजना लागू झाली तर ग्राहकांना अनेक फायदे मिळू शकतात.
1️⃣ खराब सेवा देणाऱ्या बँकांना धडा
ग्राहक सहज बँक बदलू शकतील, त्यामुळे बँकांना सेवा सुधारावी लागेल.
2️⃣ अनावश्यक शुल्क टाळता येईल
जास्त चार्जेस किंवा लपवलेले शुल्क असल्यास ग्राहक दुसरी बँक निवडू शकतात.
3️⃣ चांगला डिजिटल अनुभव
ग्राहकांना उत्तम मोबाइल अॅप, नेटबँकिंग आणि सेवा असलेली बँक निवडण्याचा पर्याय मिळेल.
अजून कोणत्या गोष्टी स्पष्ट नाहीत?
सध्या RBI च्या Payments Vision 2028 योजनेचे संपूर्ण तपशील सार्वजनिक झालेले नाहीत.
काही महत्त्वाचे प्रश्न अद्याप स्पष्ट नाहीत:
- वर्षात किती वेळा पोर्टेबिलिटी करता येईल?
- बँक बदलण्यासाठी किती दिवस लागतील?
- सर्व बँकांना ही सुविधा लागू असेल का?
हे सर्व नियम RBI लवकरच जाहीर करू शकते.
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा