Young Stroke Patients India : भारतामध्ये स्ट्रोक हा आजार केवळ वृद्धांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर तो तरुणांनाही मोठ्या प्रमाणात ग्रासत असल्याचे धक्कादायक चित्र समोर आले आहे. भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषदेच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय स्ट्रोक नोंदणी कार्यक्रमाच्या ताज्या विश्लेषणानुसार, भारतामधील दर सात स्ट्रोक रुग्णांपैकी एक रुग्ण हा 45 वर्षांखालील आहे.
2020 ते 2022 या कालावधीत देशातील 30 रुग्णालयांमधील जवळपास 35 हजार स्ट्रोक रुग्णांच्या माहितीचे विश्लेषण करण्यात आले. त्यामध्ये रुग्णांचे सरासरी वय सुमारे 59 वर्षे असले तरी 13.8 टक्के रुग्ण 45 वर्षांखालील असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हे प्रमाण सार्वजनिक आरोग्यासाठी गंभीर इशारा मानले जात आहे.
वेळेत उपचार न मिळाल्याने वाढतो धोका
स्ट्रोक हा आपत्कालीन वैद्यकीय प्रसंग आहे. लक्षणे सुरू झाल्यानंतर साडेचार तासांच्या आत रुग्णालयात पोहोचणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. मात्र, अहवालानुसार फक्त सुमारे 20 टक्के रुग्णच या महत्त्वाच्या कालमर्यादेत रुग्णालयात दाखल झाले. जवळपास 40 टक्के रुग्ण 24 तासांनंतरच उपचारासाठी पोहोचले.
हेही वाचा – ‘केरळ’ नव्हे आता ‘केरळम’! केंद्र सरकारचा ऐतिहासिक निर्णय, निवडणुकांपूर्वी मोठी घोषणा
उशिरा उपचार मिळाल्यास मेंदूला कायमस्वरूपी इजा, अपंगत्व किंवा मृत्यूचा धोका वाढतो. तीन महिन्यांच्या आत अर्ध्याहून अधिक रुग्णांना गंभीर परिणाम भोगावे लागल्याचेही आढळले आहे.
तरुणांमध्ये स्ट्रोक का वाढतोय?
उच्च रक्तदाब आणि चयापचय विकार
अभ्यासात जवळपास तीन-चतुर्थांश रुग्णांमध्ये उच्च रक्तदाब आढळला. याशिवाय मधुमेह, तंबाखूचे सेवन, धूम्रपान आणि मद्यपान हे महत्त्वाचे जोखीम घटक ठरले.
बदलती जीवनशैली
शहरीकरण, बैठी जीवनशैली, अयोग्य आहार, अपुरी झोप आणि वाढता मानसिक ताण यामुळे तरुणांमध्ये हृदयविकार आणि रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्या वाढत आहेत.
इतर जोखीम घटक
स्थूलता, झोपेमधील श्वसनातील अडथळे, रक्त गोठण्याच्या समस्या आणि काही दुर्मिळ रक्तवाहिन्यांचे विकारही तरुणांमध्ये स्ट्रोकचे प्रमाण वाढवतात.
स्ट्रोकची लक्षणे ओळखा
स्ट्रोकची लक्षणे त्वरित ओळखणे अत्यंत आवश्यक आहे. खालील चिन्हे दिसल्यास तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्यावी:
- चेहऱ्याचा एक भाग वाकडा होणे
- हातात किंवा पायात अचानक अशक्तपणा
- बोलताना अडखळणे किंवा शब्द स्पष्ट न उच्चारणे
- अचानक तीव्र डोकेदुखी
प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचा असतो. वेळेत उपचार मिळाल्यास जीव वाचण्याची आणि अपंगत्व टाळण्याची शक्यता वाढते.
प्रतिबंध कसा करावा?
✔ नियमित रक्तदाब तपासणी
✔ मधुमेह आणि कोलेस्टेरॉल नियंत्रण
✔ संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम
✔ तंबाखू व मद्यपान टाळणे
✔ ताण व्यवस्थापन आणि पुरेशी झोप
स्ट्रोक टाळता येऊ शकतो आणि वेळेत उपचार केल्यास तो बरा होऊ शकतो. त्यामुळे आरोग्य तपासणी, जागरूकता आणि निरोगी जीवनशैली यांना प्राधान्य देणे अत्यावश्यक आहे.
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा