Devgad nuclear power plant MOU : राज्य सरकारने चार बड्या कंपन्यांसोबत तब्बल साडेसहा लाख कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीचे सामंजस्य करार (MOU) केले आहेत. २५ हजार ४०० मेगावॅट अणू ऊर्जेची निर्मिती आणि १ लाख २३ हजार ५०० रोजगार दाखवून रत्नागिरी जिल्ह्यातील बारसू, पूर्णगड आणि सिंधुदुर्गातील निसर्गरम्य देवगड येथे अणू ऊर्जा प्रकल्पांच्या उभारणीला गती दिली जाणार असल्याचे जाहीर करण्यात आले आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या उपस्थितीत एनटीपीसीएल (NTPCL), अदानी पॉवर, रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि ललितपूर पॉवर जनरेशन कंपनीसोबत हे करार झाले. परंतु, ‘शून्य कार्बन उत्सर्जन’ आणि ‘संपन्न ऊर्जा राष्ट्र’ या चकचकीत शब्दांच्या आड देवगडची जी माती होणार आहे, त्याचे काय, असा आर्त टाहो आता देवगडच्या जनतेमधून उमटू लागला आहे. शिवाय, महाराष्ट्रातील अणू ऊर्जेच्या नावाखाली तळकोकणाच्या विनाशाची नवी पटकथा मंत्रालयातील वातानुकूलित केबिनमध्ये लिहिली गेली असल्याची भावना जनतेत आहे .
पर्यटनाच्या रिल्समुळे देवगड प्रसिद्ध झाले, की दलालांच्या नजरेत आले?
काही वर्षांपूर्वीपर्यंत कोकणात पर्यटन म्हणजे लोक दापोली, गुहागर किंवा रत्नागिरी शहरापर्यंतच येऊन थांबत असत. देवगड हे फक्त नकाशावरील एक ठिपका असल्यासारखे दुर्लक्षित होते. मात्र, कोरोना महामारीनंतर चित्र बदलले. सोशल मीडियावरील रिल्स, ट्रॅव्हल ब्लॉगर्स आणि पर्यटकांचा वाढता रस यामुळे देवगडच्या कुणकेश्वरचा समुद्रकिनारा, देवगडचा किल्ला आणि तिथली अथांग शांतता जगभरात पोहोचली.
पर्यटन वाढल्यामुळे देवगडच्या अर्थव्यवस्थेला सुवर्णदिवस येत असतानाच, अचानक या निसर्गरम्य भूमीवर अणू प्रकल्पाची वक्रदृष्टी पडली आहे. जैतापूरमध्ये स्थानिक जनतेने प्राणांची आहुती देऊन अणू प्रकल्पाचा लढा हाणून पाडला. बारसूमध्ये रिफायनरीला प्रचंड विरोध सुरू आहे. मग आता या भांडवलदारांना देवगड मऊ वाटले का? पर्यटनामुळे जगाच्या नकाशावर येणारे देवगड आता अणू ऊर्जेच्या घातक किरणोत्सर्गाच्या छायेत ढकलले जात आहे.
हेही वाचा – बंगळुरूच्या त्या ‘व्हायरल’ आंदोलनाचा ट्विस्ट! गरोदर पत्नी कारमध्ये नव्हती, तरीही तरुण रस्त्यावर का बसला?
आंब्याचे अपयश आणि गरिबीचा गैरफायदा घेण्याचा डाव
यंदाचा उन्हाळा देवगडवासीयांसाठी एखाद्या काळ रात्रीसारखा ठरला आहे. निसर्गाच्या लहरीपणामुळे यंदा देवगडच्या जागतिक कीर्तीच्या हापूस आंब्याचे उत्पन्न शून्य टक्क्यांवर आले. ज्या हापूसच्या जोरावर देवगडचा शेतकरी ताठ मानेने जगत होता, तो शेतकरी यंदा अर्धमेला झाला आहे. आंबा बागायतदार कर्जबाजारी झालेत, तर बागेत काम करणारे स्थानिक मजूर पोटाची खळगी भरण्यासाठी दुसऱ्यांच्या दारात मजुरी करत आहेत.
देवगडकरांची हीच आर्थिक हतबलता आणि गरिबी आता सरकारच्या आणि बड्या कंपन्यांच्या पथ्यावर पडण्याची भीती आहे. “लोकांकडे रोजगार नाही, खायला अन्न नाही, मग नाईलाजास्तव ते नोकऱ्या मिळतील या आशेने या विनाशकारी प्रकल्पाला संमती देतील,” अशी क्रूर गणिते मंत्रालयात मांडली जात आहेत. परंतु, आज नोकरीच्या नावाखाली होणारी ही तडजोड उद्या संपूर्ण कोकणची माती करणार आहे.
अलिबागची दुर्दशा विसरलात का? किलोभर धूळ आणि घाणेरडी एन्ट्री!
औद्योगिकीकरणामुळे परिसराचा कसा काय ऱ्हास होतो, याचे जिवंत आणि भयानक उदाहरण म्हणजे रायगडमधील अलिबाग आहे. अलिबागला जाताना जेएसडब्ल्यू (JSW) चा प्लांट लागतो. आज अलिबागची एन्ट्री इतकी घाणेरडी आणि प्रदूषित झाली आहे की, तिथून बाईकवरून प्रवास करणारा माणूस किलोभर धूळ खाऊनच पुढे जाऊ शकतो. ज्या अलिबागला लोक कधीकाळी पर्यटनासाठी जात होते, तिथले पर्यावरण या मोठ्या प्रकल्पांनी पूर्णपणे गिळंकृत केले आहे.
काय काय धोक्यात आहे? (The Cost of Destruction)
| क्षेत्र | थेट होणारे नुकसान |
| मासेमारी आणि जैवविविधता | अणू प्रकल्पातून निघणाऱ्या उष्ण पाण्यामुळे समुद्राचे तापमान वाढून देवगडची मासेमारी पूर्णपणे उद्ध्वस्त होईल. |
| हापूस आणि काजू बागायती | किरणोत्सर्ग आणि पर्यावरणीय बदलांमुळे देवगडच्या हापूस आंब्याची चव आणि अस्तित्त्वच धोक्यात येईल. |
| पर्यटन व्यवसाय | अणू प्रकल्पाच्या भीतीने पर्यटक देवगडकडे फिरकणेही बंद करतील, ज्यामुळे स्थानिक होमस्टे आणि हॉटेल्स बंद पडतील. |
“निसर्गाचा ऱ्हास पाहण्यापूर्वी मरण आलेले बरे!”
हा प्रकल्प आणणाऱ्या ललितपूर पॉवर जनरेशन कंपनीने एकट्या राज्यात २ लाख कोटींची गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली आहे. पण या लाखो कोटींच्या आकड्यांनी देवगडच्या माणसाचे मन भरू शकत नाही. एका स्थानिक देवगडवासीयाने आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले, “मला माझं देवगड जास्त विकसित झालं नाही तरी चालेल, रस्ते थोडे खराब राहिले तरी चालतील, पण जर माझ्या देवगडच्या निसर्गाचा ऱ्हास होणार असेल, तर ते पाहण्यापूर्वी मला मरण आलेलं बरं.”
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा