EPFO 3.0 PF Withdrawal via UPI and ATM : भारतातील करोडो नोकरदार वर्गासाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. आपल्या कष्टाच्या कमाईतील भविष्याची पुंजी असलेल्या प्रॉव्हिडंट फंड (PF) म्हणजेच भविष्य निर्वाह निधीतून पैसे काढणे आता एखाद्या बँकेच्या खात्यातून पैसे काढण्याइतकेच सोपे होणार आहे. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) आपल्या तंत्रज्ञानात आमूलाग्र बदल करत ‘EPFO 3.0’ ही नवीन डिजिटल प्रणाली आणण्याची तयारी अंतिम टप्प्यात आणली आहे. या क्रांतीकारी पावलामुळे आता नोकरदारांना त्यांचे पीएफचे पैसे थेट UPI (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस) ॲप्स आणि पीएफ-लिंक्ड ATM द्वारे अवघ्या काही मिनिटांत काढता येतील.
केंद्रीय कामगार आणि रोजगार मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी या सुविधेबाबत महत्त्वपूर्ण संकेत दिले असून, या तंत्रज्ञानाची अंतिम चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण झाली आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या सहकार्याने ही प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. देशातील ७ कोटींपेक्षा जास्त संघटित क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना या सुविधेचा थेट फायदा होणार आहे.
कागदपत्रांचा खच आणि प्रदीर्घ प्रतिक्षा संपणार
सध्याच्या घडीला पीएफ खात्यातून पैसे काढायचे असल्यास कर्मचाऱ्यांना ‘फॉर्म ३१’ भरावा लागतो, नियोक्त्याची (Employer) मंजुरी घ्यावी लागते आणि त्यानंतर ईपीएफओच्या पडताळणी प्रक्रियेतून जावे लागते. या सर्व प्रक्रियेत अनेकदा ७ ते २० दिवसांचा कालावधी लागत होता. काही वेळा कागदपत्रांमधील त्रुटींमुळे किंवा स्वाक्षरी जुळत नसल्याने क्लेम रिजेक्ट होण्याचे प्रमाणही मोठे होते.
हेही वाचा – FIFA World Cup 2026: फुटबॉल मॅचमध्ये ९० मिनिटे ‘पुतळा’ बनून उभा राहणारा हा माणूस कोण?
परंतु, ‘EPFO 3.0’ मुळे ही संपूर्ण कटकट इतिहास जमा होणार आहे. नवीन डिजिटल अपग्रेडेशनमुळे पीएफ क्लेम प्रक्रिया ९५ टक्क्यांपर्यंत स्वयंचलित (Automated) होईल, ज्यामुळे मंजुरीचा वेळ दिवसांवरून थेट काही तास किंवा मिनिटांवर येईल. आणीबाणीच्या प्रसंगी, म्हणजेच वैद्यकीय उपचार, शिक्षण किंवा लग्नासारख्या तातडीच्या खर्चासाठी हा बदल सामान्य नोकरदारांसाठी संजीवनी ठरणार आहे.
तुम्ही किती पैसे काढू शकता?
या नव्या सुविधेचा लाभ घेताना कर्मचाऱ्यांना काही आर्थिक नियमांचे पालन करावे लागणार आहे.
- ७५% पर्यंत तात्काळ उचल: कर्मचारी आपल्या एकूण पात्र पीएफ शिलकी पैकी ७५ टक्क्यांपर्यंतची रक्कम UPI किंवा एटीएमच्या माध्यमातून थेट बँक खात्यात ट्रान्सफर करू शकतील.
- २५% लॉक-इन कालावधी: पीएफ हा मुळात निवृत्तीनंतरचा सामाजिक सुरक्षेचा निधी असल्याने, किमान २५ टक्के रक्कम खात्यात कायम राखणे बंधनकारक असेल, जेणेकरून कर्मचाऱ्यांचे दीर्घकालीन आर्थिक नुकसान होणार नाही.
- नोकरी सुटल्यास मोठा आधार: जर एखाद्या कर्मचाऱ्याची नोकरी सुटली, तर तो एका महिन्यानंतर ७५% रक्कम काढू शकेल आणि दोन महिन्यांहून अधिक काळ बेरोजगार राहिल्यास उर्वरित रक्कमही काढता येईल.
ऑटो-सेटलमेंट मर्यादेत तब्बल ५ पटीने वाढ
नवीन नियमांनुसार, केंद्र सरकारने ऑटो-सेटलमेंटची (स्वयंचलित क्लेम मंजुरी) मर्यादा १ लाख रुपयांवरून थेट ५ लाख रुपये केली आहे. याचा अर्थ असा की, ५ लाख रुपयांपर्यंतच्या क्लेमसाठी आता कोणत्याही मानवी हस्तक्षेपाची किंवा प्रदीर्घ पडताळणीची गरज भासणार नाही. संगणकीय प्रणालीद्वारे अवघ्या तीन दिवसांच्या आत हा निधी कर्मचाऱ्याच्या बँक खात्यात जमा केला जाईल.
| पॅरामीटर | बदल / नवीन नियम |
| प्रणालीचे नाव | EPFO 3.0 डिजिटल प्लॅटफॉर्म |
| पैसे काढण्याचे पर्याय | UPI ॲप्स आणि पीएफ-लिंक्ड ATM |
| तात्काळ विथड्रॉवल मर्यादा | पात्र शिलकीच्या ७५% पर्यंत |
| अनिवार्य लॉक-इन | किमान २५% रक्कम खात्यात सुरक्षित राहणार |
| ऑटो-सेटलमेंट मर्यादा | ₹१ लाखावरून थेट ₹५ लाख रुपयांपर्यंत वाढवली |
| ओळख पटवणे (KYC) | उमंग (UMANG) ॲपवर फेस ऑथेंटिकेशन सुविधा |
उमंग ॲप आणि व्हॉट्सॲप सेवेचा हाय-टेक सपोर्ट
तंत्रज्ञानाचा सुलभ वापर करता यावा म्हणून ईपीएफओ उमंग (UMANG) ॲप्लिकेशनच्या माध्यमातून फेस ऑथेंटिकेशन टेक्नॉलॉजी (FAT) सुरू करणार आहे. यामुळे आता कोणत्याही प्रत्यक्ष कागदपत्रांशिवाय केवळ चेहऱ्याच्या स्कॅनिंगद्वारे कर्मचाऱ्यांची ओळख पडताळली जाईल. याशिवाय, युएएन (UAN) ॲक्टिव्हेशन आणि पीएफ पासबुक पाहणे अधिक सोपे होणार आहे.
अब UPI और ATM से निकाल सकेंगे पैसा, EPFO 3.0 जल्द इस दिन होगा लॉन्च#BusinessNews | #WithdrawMoney | #UPI | #ATM | #EPFO | @preetiraghunand pic.twitter.com/hAIshkciEj
— TV9 Bharatvarsh (@TV9Bharatvarsh) June 18, 2026
तसेच, जनसंपर्क सुधारण्यासाठी ईपीएफओ पुढील काही दिवसांत अधिकृत व्हॉट्सॲप सेवा देखील सुरू करणार आहे. या सेवेद्वारे सदस्यांना २४ तास पीएफ शिल्लक तपासणे, शेवटचे ५ व्यवहार पाहणे आणि आपल्या क्लेमची सद्यस्थिती ट्रान्सफर ट्रॅक करणे शक्य होणार आहे.
डिजिटल क्रांती की आर्थिक जोखीम?
या ऐतिहासिक निर्णयाचे वित्तीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी स्वागत केले आहे. ‘रेडो-क्यू’ (RedoQ) चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी दिपाल दत्ता यांच्या मते, “भारतातील कोट्यवधी पगारदार कर्मचाऱ्यांसाठी पीएफ ही त्यांची सर्वात मोठी वित्तीय मालमत्ता आहे. ही रक्कम युपीआयच्या पायाभूत सुविधांशी जोडल्यामुळे युजर्सना त्यांच्या स्वतःच्या पैशांवर अधिक नियंत्रण मिळेल. आणीबाणीच्या काळात तात्काळ रोखता (Liquidity) उपलब्ध करून देणारा हा निर्णय देशाच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेला नवी दिशा देणारा ठरेल.”
दुसरीकडे, सुरक्षेच्या मुद्द्यावर बोलताना ‘बॉम्बे लॉ चेंबर्स’च्या पार्टनर सौम्या रामकृष्णन यांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. त्या म्हणतात, “पूर्वीची क्लेम पद्धत वेळखाऊ असली तरी ती एक सुरक्षेचा स्तर प्रदान करायची. आता युपीआय आणि एटीएममुळे पैसे काढणे सोपे झाले असले, तरी निवृत्तीच्या बचतीची सुरक्षितता धोक्यात येऊ नये यासाठी सायबर फ्रॉड आणि अनधिकृत व्यवहारांपासून वाचण्यासाठी ईपीएफओ कोणती सुरक्षा मानके लागू करते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.”
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा