Standing Baba Khareshwari Lord Shiva Penance : अध्यात्म आणि गूढ गूढतेने नटलेल्या भारतभूमीत अशा अनेक गोष्टी घडतात, ज्यांच्यावर आधुनिक विज्ञानाला चटकन विश्वास ठेवणे कठीण जाते. बुद्धी प्रामाण्यवादाच्या सर्व कसोट्या जिथे संपतात, तिथून भारताच्या या प्राचीन हठयोगाची आणि अढळ श्रद्धेची सीमा सुरू होते. सध्या संपूर्ण देशभरात अशाच एका अलौकिक आणि अंगावर काटा आणणाऱ्या तपश्चर्येची चर्चा रंगली आहे. केवळ आपल्या आराध्य देवतेची, म्हणजेच भगवान शंकराची एक झलक दिसावी, या एकाच ध्यासापोटी एका साधूने गेल्या १२ वर्षांपासून जमिनीला आपली पाठ टेकवलेली नाही. होय, हे ऐकायला जरी अशक्य वाटत असले, तरी हे विदारक आणि तितकेच थक्क करणारे सत्य आहे. गेल्या एक तपाहून अधिक काळ हा संन्यासी अहोरात्र, केवळ ताठ उभा राहून महादेवाची आराधना करत आहे.
हिंदू धर्मातील सर्वात कठीण आणि मरणप्राय मानल्या जाणाऱ्या ‘हठयोगा’चा हा एक भाग आहे, ज्याला आध्यात्मिक भाषेत ‘खडेश्वरी साधना’ किंवा ‘उर्ध्वमुखी तपस्या’ म्हटले जाते. या साधनेचा स्वीकार करणाऱ्या साधूंना ‘खडेश्वरी बाबा’ (Standing Baba) म्हणून ओळखले जाते.
काय आहे ‘खडेश्वरी’ साधना? विज्ञानाला पडलेले सर्वात मोठे कोडे
सर्वसामान्य माणसाला केवळ दोन तास सलग उभे राहण्यास सांगितले, तर त्याच्या पायाला गोळे येतात आणि पाठ दुखू लागते. परंतु, या खडेश्वरी बाबांनी गेल्या ४,३०० हून अधिक दिवसांपासून बसणे किंवा झोपणे काय असते, हे अनुभवलेलेच नाही. ते खाताना, पिताना, देवाची पूजा करताना आणि अगदी रात्री झोपतानाही फक्त आणि फक्त उभेच असतात.
Hindistan'da bu guru, inandığı tanrısı Şiva’yı görebilmek için 12 yıldır ayakta duruyor. pic.twitter.com/IGbTIpjdmZ
— Sıradışı Bilim (@siradisi_bilim) June 16, 2026
वैद्यकीय विज्ञानानुसार, जर एखादा माणूस दीर्घकाळ उभा राहिला, तर त्याच्या शरीरातील रक्त प्रवाह पायाच्या दिशेने वेगाने जमा होऊ लागतो. यामुळे पायांना प्रचंड सूज येते, नसा फुगतात (Varicose Veins) आणि कालांतराने तिथे अत्यंत वेदनादायक जखमा किंवा अल्सर तयार होतात. या बाबांच्या बाबतीतही हेच घडले आहे. त्यांचे पाय प्रचंड सुजलेले असून, त्यावरील कातडी काळी पडली आहे. परंतु, चेहऱ्यावर मात्र कोणत्याही वेदनेचा लवलेश नसून, केवळ एक अनामिक शांतता आणि महादेवाप्रती असलेली अढळ भक्ती दिसून येते.
मग हे बाबा रात्री झोपतात कसे?
या अमानुष वाटणाऱ्या साधनेदरम्यान शरीराला थोडाफार विसावा देण्यासाठी हे बाबा एका विशिष्ट साधना उपकरणाचा वापर करतात. त्यांच्या झोपडीत किंवा मंदिराच्या आवारात छताला एका दोरीच्या किंवा कापडाच्या साहाय्याने ‘झोपाळा’ किंवा ‘हॅंगिंग स्विंग’ बांधलेला असतो. रात्रीच्या वेळी झोपताना किंवा अतिशय थकवा आल्यास, ते आपल्या दोन्ही काखेत या कापडी पट्टीचा आधार घेतात आणि आपले शरीर थोडे पुढे झुकवून उभे राहूनच डोळा लावतात. कधीकधी पायांवरील ताण कमी करण्यासाठी ते एका वेळी एक पाय हवेत थोडा वर उचलून ठेवतात, परंतु त्यांचा दुसरा पाय जमिनीवरच असतो. कोणत्याही परिस्थितीत त्यांचे कंबर आणि पाठ जमिनीला किंवा आसनाला टेकू दिली जात नाही.
महादेवाच्या दर्शनाची आस: एक तपाचा कठोर निश्चय
या खडेश्वरी बाबांच्या मते, हे केवळ एक शारीरिक कष्ट नसून मनावर विजय मिळवण्याची आणि परमेश्वराला प्रसन्न करण्याची अंतिम पायरी आहे. “भगवान शिव हे स्वतः वैराग्याचे आणि कडक तपश्चर्येचे प्रतीक आहेत. जोपर्यंत मला माझ्या महादेवाचा साक्षात्कार होत नाही, तोपर्यंत माझे हे शरीर याच अवस्थेत उभे राहील,” असा दृढ विश्वास त्यांच्या नजरेत दिसतो. १२ वर्षांचा हा काळ म्हणजेच हिंदू संस्कृतीनुसार ‘एक तप’ पूर्ण करणे होय. या एक तपाच्या काळात त्यांनी निसर्गाचे सर्व ऋतू अंगावर झेलले आहेत—मग तो कडक उन्हाळा असो, हाडे गोठवणारी थंडी असो किंवा मुसळधार पाऊस असो.
सध्या या खडेश्वरी बाबांचे व्हिडिओ आणि फोटो सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर प्रचंड व्हायरल होत आहेत. नेटकरी त्यांच्या या अथांग श्रद्धेचे दर्शन घेऊन नतमस्तक होत आहेत. अनेकांनी याला ‘भक्तीचा सर्वोच्च कळस’ म्हटले आहे, तर काहींनी या अद्भूत सहनशक्ती मागे कोणती वैज्ञानिक शक्ती काम करते आहे का, असाही प्रश्न उपस्थित केला आहे. डिजिटल विश्वात त्यांच्या या साधनेची तुलना जागतिक स्तरावरील सर्वात कठीण धार्मिक विधींशी केली जात आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाकडे डोळसपणे पाहिले तर एक गोष्ट स्पष्ट होते की, मानवी शरीराची क्षमता आणि मनाचा निर्धार जर पक्का असेल, तर माणूस कोणत्याही मर्यादेच्या पलीकडे जाऊ शकतो. या खडेश्वरी बाबांची ही महागाथा सध्या संपूर्ण भारतातील कोट्यवधी शिवभक्तांसाठी एक प्रेरणेचा आणि आश्चर्याचा केंद्रबिंदू ठरली आहे.
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा