Sawantwadi railway station rename : कोकणच्या लाल मातीशी आणि रेल्वेच्या इतिहासाशी जोडलेली एक अत्यंत मोठी आणि ऐतिहासिक बातमी समोर आली आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील अग्रगण्य आणि महत्त्वाचे रेल्वे स्थानक असलेल्या सावंतवाडी रेल्वे स्टेशनचे आता अधिकृतपणे नामांतर होणार आहे. हे स्थानक यापुढे ‘लोकमान्य मधु दंडवते रेल्वे टर्मिनस’ म्हणून ओळखले जाणार आहे. केंद्र सरकारने या संदर्भातील प्रस्तावाला मंजुरी दिली असून, यामुळे कोकण रेल्वेच्या निर्मितीमध्ये आपले संपूर्ण आयुष्य पणाला लावणाऱ्या एका महान नेत्याचा खऱ्या अर्थाने सन्मान झाला आहे.
या निर्णयाची घोषणा होताच संपूर्ण सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात आणि विशेषतः सावंतवाडी तालुक्यात आनंदात्सव साजरा केला जात आहे. स्थानिक जनता, लोकप्रतिनिधी आणि रेल्वे प्रवाशांकडून या निर्णयाचे उत्स्फूर्त स्वागत होत आहे.
जनभावना आणि दशकांचा लढा यशस्वी
सावंतवाडी रेल्वे स्थानकाला प्रा. मधु दंडवते यांचे नाव देण्यात यावे, अशी मागणी गेल्या अनेक वर्षांपासून कोकणवासीय करत होते. मधु दंडवते यांनी देशाचे रेल्वेमंत्री असताना कोकण रेल्वेच्या प्रकल्पाला गती दिली होती. कोकण रेल्वे ही केवळ एक रेल्वे लाईन नसून ती कोकणच्या विकासाची जीवनवाहिनी आहे, हा विचार त्यांनीच सर्वप्रथम अत्यंत ठामपणे मांडला होता. त्यामुळे त्यांच्या हयातीत आणि त्यांच्या पश्चातही त्यांचे नाव या परिसरातील एका मोठ्या रेल्वे स्थानकाला द्यावे, ही जनतेची तीव्र इच्छा होती. अखेर सरकारने या जनभावनेची दखल घेत हा मोठा निर्णय घेतला आहे.
या नामांतरामुळे केवळ एका रेल्वे स्टेशनचे नाव बदलणार नाही, तर कोकण रेल्वेच्या उभारणीत ज्यांनी आपले रक्त आणि घाम गाळला, त्या संपूर्ण पिढीचा आणि त्यांच्या नेतृत्वाचा हा सन्मान मानला जात आहे.
कोण होते प्रा. मधु दंडवते?
प्रा. मधु दंडवते हे भारताच्या राजकीय पटलावरील एक अत्यंत प्रामाणिक, अभ्यासू आणि निष्कलंक व्यक्तिमत्त्व होते. राजापूर लोकसभा मतदारसंघातून ते सलग पाच वेळा संसदेवर निवडून गेले होते. १९७७ च्या मोरारजी देसाई सरकारमध्ये ते देशाचे रेल्वेमंत्री होते.
त्यांच्याच कार्यकाळात कोकण रेल्वेच्या प्रत्यक्ष कामाची पायाभरणी आणि नियोजन अत्यंत सूक्ष्म पद्धतीने करण्यात आले होते. कोकणातील दुर्गम आणि डोंगराळ भागातून रेल्वे मार्ग काढणे हे त्या काळी अशक्यप्राय मानले जात होते. मात्र, मधु दंडवते यांच्या दूरदृष्टीमुळे आणि दृढनिश्चयामुळे या प्रकल्पाला मंजुरी मिळाली. पुढे जॉर्ज फर्नांडिस आणि ई. श्रीधरन यांच्यासारख्या दिग्गजांनी हे स्वप्न पूर्ण केले, पण त्याची पहिली ठिणगी प्रा. मधु दंडवते यांनीच टाकली होती.
टर्मिनसचा दर्जा आणि भविष्यातील विकास
सावंतवाडी स्टेशनचे केवळ नामांतर होत नसून, त्याला ‘टर्मिनस’ (Terminus) चा पूर्ण दर्जा अधिकृतपणे बहाल केला जात आहे. रेल्वेच्या भाषेत ‘टर्मिनस’ म्हणजे असे स्थानक, जिथून अनेक गाड्या सुटू शकतात आणि तिथेच गाड्यांचा प्रवास संपू शकतो.
या निर्णयामुळे सावंतवाडी स्थानकाचे खालील फायदे होणार आहेत:
- नव्या गाड्यांची सुरुवात: सावंतवाडी टर्मिनसवरून मुंबई, पुणे, गोवा आणि दक्षिण भारतासाठी थेट नवीन रेल्वे गाड्या सुरू करण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
- पायाभूत सुविधांचा विस्तार: टर्मिनसचा दर्जा मिळाल्यामुळे या स्थानकावर पिट लाईन, डबे धुण्याची व्यवस्था आणि इंजिन बदलण्याची यंत्रणा उभारली जाईल.
- पर्यटनाला मोठी चालना: सावंतवाडी हे लाकडी खेळणी आणि पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहे. टर्मिनसमुळे देशाच्या कानाकोपऱ्यातून येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या वाढेल, ज्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठी गती मिळेल.
राजकीय आणि सामाजिक पडसाद
या निर्णयाचे पडसाद संपूर्ण महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळात उमटत आहेत. सत्ताधारी आणि विरोधी अशा दोन्ही बाजूंच्या नेत्यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. प्रा. मधु दंडवते हे पक्षाच्या सीमांच्या पलीकडे जाऊन आदर मिळवलेले नेते होते. त्यामुळे त्यांच्या नावाच्या या टर्मिनसला सर्व स्तरांतून पाठिंबा मिळत आहे.
स्थानिक सामाजिक कार्यकर्त्यांनी प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, “हा निर्णय खूप आधी व्हायला हवा होता, पण उशिरा का होईना केंद्र सरकारने कोकणच्या खऱ्या सुपुत्राचा सन्मान केला आहे. आता सावंतवाडी रेल्वे टर्मिनस हे केवळ एक रेल्वे स्टेशन नसून ते कोकणच्या स्वाभिमानाचे प्रतीक बनेल.”
पुढील प्रक्रिया आणि अधिकृत सोहळा
केंद्र सरकारच्या मंजुरीनंतर आता गृह मंत्रालय आणि रेल्वे मंत्रालय यांच्याकडून पुढील तांत्रिक प्रक्रिया जलद गतीने पूर्ण केली जात आहे. रेल्वेच्या तिकीट प्रणालीमध्ये, IRCTC च्या संकेतस्थळावर आणि स्टेशनच्या मुख्य फलकांवर ‘लोकमान्य मधु दंडवते रेल्वे टर्मिनस’ असे नाव बदलण्याची प्रक्रिया लवकरच सुरू होईल.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, येत्या काही दिवसांतच एका भव्य आणि अधिकृत सोहळ्यात या नव्या नामांतराचे अनावरण केंद्रीय रेल्वेमंत्र्यांच्या हस्ते आणि राज्याच्या प्रमुख नेत्यांच्या उपस्थितीत केले जाण्याची शक्यता आहे. हा सोहळा कोकणच्या इतिहासातील एक सुवर्णक्षण ठरेल, यात शंका नाही.
‘वाचा मराठी’चे व्हॉट्सॲप चॅनेल येथे फॉलो करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा
वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-3 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा!
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप-2 जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा