मोबाईलसारखा चार्ज होणारा फुटबॉल! फिफा विश्वचषक 2026 मधील ‘Trionda’ चे टेक-रहस्य

WhatsApp Group

FIFA 2026 charging football : फुटबॉल… एक असा खेळ जिथे प्रत्येक सेकंदाला, नव्हे तर सेकंदाच्या हजाराव्या भागाला महत्त्व असते. एक चुटकीसरशी घेतलेला निर्णय संपूर्ण देशाचे विश्वचषकाचे स्वप्न भंग करू शकतो किंवा त्यांना विजेतेपदाच्या शिखरावर पोहोचवू शकतो. आजवर आपण मोबाईल, स्मार्टवॉच आणि लॅपटॉप चार्ज करताना पाहिले आहे. पण जर कोणी सांगितले की, आता थेट फुटबॉल सामन्यात धावणारा फुटबॉलच चार्जरवर लावला जात आहे, तर कदाचित कोणाचाही विश्वास बसणार नाही. पण हे पूर्णपणे सत्य आहे. फिफा विश्वचषक २०२६ मध्ये तंत्रज्ञानाने एक असे पाऊल टाकले आहे, ज्याने क्रीडा जगताचे नियम आणि स्वरूप पूर्णपणे बदलून टाकले आहे. या महाकुंभातील अधिकृत फुटबॉल प्रत्येक सामन्यापूर्वी वायरलेस पद्धतीने चार्ज केला जात आहे.

फुटबॉलच्या गर्भातील ‘ते’ गुप्त रहस्य

या विश्वचषकासाठी अ‍ॅडिडास (Adidas) कंपनीने तयार केलेला ‘ट्रिओन्डा’ (Trionda) हा अधिकृत मॅच फुटबॉल केवळ हवा आणि चामड्याचा गोळा नाही. हा प्रत्यक्षात मैदानावर धावणारा एक हाय-टेक कॉम्प्युटर आहे. या फुटबॉलच्या अगदी मध्यभागी एक अत्यंत सूक्ष्म इलेक्ट्रॉनिक युनिट बसवण्यात आले आहे. हे युनिट हवेत तरंगत राहावे आणि फुटबॉलच्या वजनाचा समतोल बिघडू नये, अशा रचनेने ते डिझाइन केले आहे.

या युनिटच्या आत ‘इनर्शियल मेजर्मेंट युनिट’ (IMU) नावाचा एक अतिसंवेदनशील मोशन सेन्सर बसवला आहे. हा सेन्सर फुटबॉलच्या प्रत्येक हालचालीची नोंद ठेवतो. फुटबॉलचा वेग किती आहे, तो हवेत कसा फिरतोय (Spin), आणि खेळाडूच्या पायाचा किंवा हाताचा स्पर्श त्याला नक्की कोणत्या क्षणी झाला, याची इत्थंभूत माहिती हा सेन्सर गोळा करतो. हा सेन्सर एका सेकंदात शेकडो वेळा डेटा रीशेड्युल करतो, ज्यामुळे मानवी डोळ्यांना न दिसणाऱ्या गोष्टीही स्पष्ट होतात.

फुटबॉलला चार्जिंगची गरज का भासली?

आजवरचे फुटबॉल हे ‘पॅसिव्ह’ म्हणजेच कोणतीही ऊर्जा न लागणारे असायचे. परंतु, ट्रिओन्डा मधील आयएमयू (IMU) सेन्सर आणि डेटा पाठवणारे वायरलेस ट्रान्समीटर हे विजेवर चालतात. या यंत्रणेला संपूर्ण ९० मिनिटांचा खेळ आणि गरज पडल्यास अतिरिक्त वेळेतही (Extra Time) अखंडपणे काम करावे लागते.

जर सामन्याच्या मध्यभागी फुटबॉलची बॅटरी संपली, तर संपूर्ण डेटा प्रवाह खंडित होईल आणि पंचांना निर्णय घेणे कठीण होईल. म्हणूनच, ही त्रुटी टाळण्यासाठी प्रत्येक सामन्यापूर्वी हा फुटबॉल एका विशेष इंडक्टिव्ह चार्जिंग डॉकवर (Inductive Charging Dock) ठेवून पूर्णपणे चार्ज केला जातो. ही प्रक्रिया अगदी आपल्या स्मार्टफोनच्या वायरलेस चार्जिंगसारखीच असते. एकदा पूर्ण चार्ज झाल्यावर, यातील अंतर्गत बॅटरी सामन्याचा कालावधी संपेपर्यंत अखंड ऊर्जा पुरवते.

वादग्रस्त निर्णय आणि ‘ऑफसाईड’चे संकट होणार दूर

या तंत्रज्ञानाचा मुख्य उद्देश फुटबॉलमधील सर्वात वादग्रस्त निर्णय म्हणजेच ‘ऑफसाईड’ (Offside) आणि ‘हँडबॉल’ (Handball) यांवरील संभ्रम मिटवणे हा आहे. जेव्हा एखादा खेळाडू आपल्या सहकाऱ्याला पास देतो, तेव्हा तो पास नक्की कोणत्या मायक्रोसेकंदाला दिला गेला, हे शोधणे कठीण असायचे.

आता, फुटबॉलमधील सेन्सर स्टेडियमभोवती बसवलेल्या अत्याधुनिक ट्रॅकिंग कॅमेऱ्यांशी थेट जोडलेला असतो. फुटबॉलला स्पर्श होताच सेन्सर व्हिडिओ असिस्टंट रेफ्री (VAR) प्रणालीला सिग्नल पाठवतो. कॅमेरा आणि फुटबॉलचा डेटा एकत्र करून कॉम्प्युटर स्क्रीनवर एक अचूक थ्री-डी (3D) मॉडेल तयार होते. यामुळे खेळाडू ऑफसाईड आहे की नाही, हे सेकंदाच्या काही भागांत स्पष्ट होते. तसेच, गोललाईन तंत्रज्ञानाला (Goal-Line Technology) यामुळे अचूकता मिळते, ज्यामुळे फुटबॉल गोल रेषेच्या आत गेला होता की नाही, यावर कोणताही वाद उरत नाही.

फक्त पंचच नाही, प्रेक्षक आणि प्रशिक्षकांनाही फायदा

या चार्जिंग फुटबॉलचा फायदा केवळ अचूक निर्णया पुरताच मर्यादित नाही. या फुटबॉलमधून मिळणारा डेटा थेट थेट प्रक्षेपण (Live Broadcast) करणाऱ्या वाहिन्यांकडे आणि संघांच्या मुख्य प्रशिक्षकांकडे जातो. प्रेक्षकांना टीव्ही स्क्रीनवर फुटबॉलचा अचूक वेग, त्याची दिशा आणि हवेतील स्विंगचे थेट ग्राफिक्स पाहायला मिळतात.

दुसरीकडे, प्रशिक्षक या डेटाचा वापर करून आपल्या खेळाडूंच्या पासिंग अचूकतेचे आणि शॉट पॉवरचे विश्लेषण करू शकतात. क्रीडा विश्लेषकांच्या मते, फिफा २०२६ मधील हे पाऊल भविष्यातील खेळांची दिशा ठरवणारे आहे. तंत्रज्ञान आणि मानवी कौशल्य आणणारा हा मिलाफ फुटबॉलला अधिक पारदर्शक आणि खिळवून ठेवणारा बनवत आहे. प्रत्येक सामन्यापूर्वी फुटबॉल चार्ज करणे जरी ऐकायला अजब वाटत असले, तरी मैदानावर यामुळे होणारा चमत्कारी बदल क्रीडा जगताला एक नवी उंची देणारा ठरत आहे.

‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा

Leave a comment