NEET paper leak controversy : शिक्षण घेऊन गरिबीच्या दुष्टचक्रातून आपल्या कुटुंबाला बाहेर काढण्याचं एक स्वप्न… अहोरात्र घेतलेले कष्ट आणि डोळ्यात डॉक्टर बनण्याची जिद्द… पण या स्वप्नांचा शेवट इतका भयानक आणि हृदयद्रावक होईल, असं कोणालाही वाटलं नव्हतं. राष्ट्रीय पात्रता प्रवेश परीक्षा म्हणजेच ‘NEET’ परीक्षेतील कथित अनियमितता, गोंधळ आणि ‘पेपर लीक’च्या बातम्यांमुळे आलेल्या तीव्र नैराश्यातून मध्य प्रदेशातील एका १८ वर्षीय विद्यार्थिनीने नागपुरात आत्महत्या केल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या घटनेने वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेची तयारी करणाऱ्या लाखो विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याचा आणि देशातील शिक्षण व्यवस्थेचा प्रश्न पुन्हा एकदा अत्यंत गंभीरपणे ऐरणीवर आणला आहे.
आकांक्षा चतुर्वेदी असं या दुर्दैवी विद्यार्थिनीचं नाव आहे. मध्य प्रदेशातील मौगंज जिल्ह्यातील एका छोट्याशा गावातून आलेली आकांक्षा नागपुरातील एका नामांकित कोचिंग इन्स्टिट्यूटमधून ‘NEET’ची तयारी करत होती. गेल्या २० मे रोजी ती नागपूर येथील तिच्या भाड्याच्या खोलीत गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळून आली होती. या घटनेच्या काही दिवसांनंतर आता तिच्या खोलीतून एक हस्तलिखित सुसाईड नोट जप्त करण्यात आली आहे. या सुसाईड नोटमधील मजकूर अत्यंत वेदनादायी असून, स्पर्धा परीक्षांच्या नावाखाली देशातील तरुण पिढी कोणत्या भयानक मानसिक तणावातून जात आहे, याचं जळजळीत वास्तव यातून समोर आलं आहे.
“आई-बाबा मला माफ करा, मी सगळं उद्ध्वस्त केलं…”
आकांक्षाने तिच्या मृत्यूपूर्वी लिहिलेल्या चिठ्ठीत आपल्या पालकांची माफी मागितली आहे. तिने लिहिले आहे की,
“आई आणि बाबा, तुमची मुलगी खूप अभ्यास करेल आणि एक दिवस मोठी डॉक्टर होईल, असा विश्वास तुम्हाला माझ्यावर होता. पण माझ्यात आता पुन्हा एकदा NEET परीक्षा देण्याची अजिबात हिंमत उरलेली नाही. मी पहिल्या प्रयत्नात खूप चांगले गुण मिळवत होते, पण आता या सिस्टीममध्ये मी पुन्हा चांगली कामगिरी करू शकेन की नाही, याची कोणतीही गॅरंटी राहिलेली नाही. आय एम सॉरी आई-बाबा… मी सगळं काही उद्ध्वस्त करून टाकलं.”
आकांक्षाच्या या शेवटच्या शब्दांनी केवळ तिच्या कुटुंबालाच नाही, तर संपूर्ण देशाला हादरवून सोडलं आहे. पहिल्याच प्रयत्नात उत्कृष्ट गुणांची खात्री असतानाही, परीक्षेभोवती निर्माण झालेल्या संशयाच्या धुक्याने एका हुशार विद्यार्थिनीचा आत्मविश्वास कसा पूर्णपणे मोडून टाकला, याचं हे जिवंत उदाहरण आहे.
"Mummy-Papa, I don't have the courage to appear for NEET again. I'm sorry. I ruined everything."
— Treeni (@treeni) June 4, 2026
Heartbreaking 💔
18-year-old Akanksha Chaturvedi from Mauganj, MP, wanted to become a doctor. Her family took a Rs 3 lakh loan to send her to Nagpur for NEET preparation.
After… pic.twitter.com/o5n5c86eHO
लेकीच्या स्वप्नासाठी वडिलांनी पत्करलं आचाऱ्याचं काम
आकांक्षा ही मौगंज जिल्ह्यातील मशनिया या छोट्याशा गावची रहिवासी होती. तिचे वडील कृष्णकुमार चौबे हे अत्यंत अल्पभूधारक शेतकरी आहेत. आपल्या मुलीने डॉक्टर व्हावं आणि कुटुंबाचे दिवस बदलावेत, यासाठी त्यांनी आपली सर्व शक्ती पणाला लावली होती. गावातून मिळणाऱ्या तुटपुंज्या उत्पन्नातून नागपूरसारख्या शहरात कोचिंगची फी आणि राहण्याचा खर्च परवडणारा नव्हता. म्हणूनच, कृष्णकुमार यांनी स्वतः नागपुरात येऊन एका ठिकाणी आचाऱ्याचं (स्वयंपाकी) काम स्वीकारलं होतं.
हेही वाचा – “पुढच्या एका वर्षात मोदी पंतप्रधान राहणार नाहीत!” राहुल गांधींची सर्वात मोठी राजकीय भविष्यवाणी!
कुटुंबाने केवळ शारीरिक कष्टच उपसले नव्हते, तर आकांक्षाच्या शिक्षणासाठी बँक आणि नातेवाईकांकडून मोठी आर्थिक मदत घेतली होती. तिच्या नातेवाईकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) च्या माध्यमातून कुटुंबाने सुमारे ३ लाख रुपयांचे कर्ज काढले होते. याशिवाय गावातील काही ओळखीच्या लोकांकडूनही उसने पैसे घेऊन तिची फी भरली होती. एवढा मोठा आर्थिक बोजा पाठीवर असल्यामुळेच आकांक्षावर मानसिक दडपण प्रचंड वाढलं होतं, असं आता बोललं जात आहे.
६५०+ गुणांची अपेक्षा, पण ‘पेपर लीक’च्या बातमीने घात केला
आकांक्षाचे काका जगदीश प्रसाद चतुर्वेदी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ५ मे रोजी झालेल्या NEET च्या मुख्य परीक्षेनंतर आकांक्षा अत्यंत उत्साहात आणि आत्मविश्वासाने घरी परतली होती. “तिने आम्हाला सांगितलं होतं की तिचा पेपर खूपच छान गेला आहे आणि तिला ६५० पेक्षा जास्त गुण मिळतील. तिची शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात (GMC) निवड निश्चित मानली जात होती. घरात आनंदाचे वातावरण होते,” असे तिच्या काकांनी सांगितले.
“परंतु, परीक्षा संपल्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच देशभरात NEET परीक्षेतील कथित गैरव्यवहार, गुणांची झालेली अभूतपूर्व खैरात आणि पेपर लीक झाल्याच्या बातम्या दूरचित्रवाणी आणि सोशल मीडियावर येऊ लागल्या. या बातम्यांनी तिच्या मनावर खोल आघात केला. तिला वाटू लागलं की तिच्या प्रामाणिक कष्टाला आता या व्यवस्थेत काहीही किंमत उरलेली नाही. तिने अचानक जेवण सोडलं, ती कोणाशीही बोलत नव्हती आणि सतत एकाच चिंतेत असायची. पण ती इतकं टोकाचं पाऊल उचलेल, असं आम्हाला स्वप्नातही वाटलं नव्हतं,” अशी आर्त हाक तिच्या काकांनी दिली.
विश्लेषणात्मक दृष्टिकोन: परीक्षांचा हव्यास की विद्यार्थ्यांचा बळी?
भारतात वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षांची (NEET/JEE) तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांमधील आत्महत्येचे प्रमाण गेल्या काही वर्षांत चिंताजनक पातळीवर पोहोचले आहे. कोटा (राजस्थान) नंतर आता नागपूर आणि इतर शैक्षणिक हब बनत चाललेल्या शहरांमध्येही ही प्रवृत्ती वाढताना दिसत आहे. या आत्महत्यांमागे केवळ ‘अभ्यासाचा ताण’ नसून, परीक्षा घेणाऱ्या यंत्रणांवरील विश्वास उडणे हे एक अत्यंत भयानक नवीन कारण समोर येत आहे.
वर्षानुवर्षे दिवसाचे १६ ते १८ तास अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना जेव्हा हे समजते की, कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल करून काही लोक पेपर विकत घेतात किंवा सिस्टीममध्ये फेरफार करतात, तेव्हा त्यांचा संपूर्ण व्यवस्थेवरून विश्वास उडतो. आकांक्षाच्या केसमध्येही हेच घडलं. तिला भीती होती की जर परीक्षा रद्द झाली आणि पुन्हा द्यावी लागली, तर आधीच कर्जात बुडालेले तिचे वडील तिचा खर्च कसा उचलणार? आणि पुन्हा परीक्षा झालीच, तर त्यात पारदर्शकता असेलच याची काय खात्री?
भविष्यकालीन परिणाम आणि सामाजिक पडसाद
मौगंजमधील तिच्या छोट्याशा घरात आता फक्त शांतता आणि अंधार उरला आहे. ज्या खोलीत काही दिवसांपूर्वीपर्यंत वैद्यकीय शाखेची जाडजूड पुस्तकं, नोट्स आणि स्टेथॉस्कोप घेण्याची स्वप्ने विखुरलेली होती, तिथे आता केवळ एक सुसाईड नोट आणि पालकांचे अश्रू उरले आहेत. या घटनेमुळे संपूर्ण मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील विद्यार्थी वर्गात तीव्र संतापाची लाट आहे.
या दुर्घटनेनंतर स्पर्धा परीक्षा घेणाऱ्या राष्ट्रीय परीक्षा एजन्सीच्या (NTA) कार्यपद्धतीवर आणि विद्यार्थ्यांच्या समुपदेशन (Counseling) व्यवस्थेवर पुन्हा एकदा गंभीर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. जोपर्यंत देशातील परीक्षा यंत्रणा पूर्णपणे पारदर्शक आणि त्रुटीमुक्त होत नाहीत, तोपर्यंत गुणवंत आणि गरीब कुटुंबातील विद्यार्थी अशाच प्रकारे मानसिक नैराश्याचे बळी ठरत राहतील, अशी भीती शिक्षणतज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. आकांक्षाचा मृत्यू हा केवळ एका विद्यार्थिनीचा मृत्यू नाही, तर देशातील शिक्षण व्यवस्थेच्या अपयशाचे ते एक जिवंत आणि वेदनादायी प्रतीक आहे.
‘वाचा मराठी’चा व्हॉट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी येथे क्लिक करा